Hoe veilig voelt Nederland zich? Criminaliteitscijfers vertellen één verhaal, maar het veiligheidsgevoel van inwoners vertelt vaak een ander. Amsterdam scoort niet alleen hoogst op geregistreerde misdrijven, maar Amsterdammers voelen zich ook vaker onveilig dan inwoners van andere steden. Wat maakt een stad onveilig aanvoelen? En klopt dat gevoel met de feiten? Woongoedgo.nl zocht het voor je uit.
Veiligheidsgevoel versus criminaliteitscijfers
Amsterdam voert beide lijsten aan. De stad kent 90 geregistreerde misdrijven per 1.000 inwoners en Amsterdammers geven vaker aan zich onveilig te voelen dan inwoners van andere gemeenten in de regio. Maar het verband tussen cijfers en gevoel is niet lineair.
Een wijk met veel zichtbare overlast voelt onveiliger dan een wijk met dezelfde criminaliteitscijfers maar nettere straten. Graffiti, zwerfafval, hangjongeren en verloedering beïnvloeden het veiligheidsgevoel sterker dan statistieken. Mensen reageren op wat ze zien en ervaren, niet op wat er in politierapporten staat.
Straatintimidatie speelt een grote rol. In 2024 maakte 45 procent van de ondervraagde Amsterdammers in de afgelopen twaalf maanden een of meer vormen van straatintimidatie mee. Catcalling, agressief gedrag, bedreigende opmerkingen: deze ervaringen creëren een gevoel van onveiligheid, ook als er geen strafbaar feit plaatsvindt.
Centrum versus woonwijken
Binnen Amsterdam verschillen wijken enorm. Het centrum scoort het hoogst op criminaliteit én overlast. Toeristen, uitgaanspubliek en winkelpubliek creëren drukte, maar ook kansen voor criminaliteit. Zakkenrollerij, agressie in het uitgaansleven en openbare dronkenschap komen er vaker voor.
Woonwijken aan de rand vertonen een ander beeld. Weesp kent weinig criminaliteit en overlast. Bewoners voelen zich er veiliger, ook al ligt de wijk binnen dezelfde gemeente. Het verschil zit in functies: woonwijken zonder uitgaansgebieden of toeristische trekpleisters blijven rustiger.
Zuidoost kampt met georganiseerde criminaliteit en incidentele geweldsdelicten. Explosies en afrekeningen maken krantenkoppen, ook al zijn deze incidenten relatief zeldzaam. De impact op het veiligheidsgevoel is groot. Bewoners vrezen dat zij onbedoeld tussen schietende partijen terechtkomen.
Rotterdam en Den Haag: andere problemen
Rotterdam scoort op twee met 80 misdrijven per 1.000 inwoners. De havenstad kampt met drugscriminaliteit door de containerhaven. Georganiseerde misdaad heeft er voet aan de grond. Bewoners in bepaalde wijken ervaren intimidatie door criminele netwerken.
Den Haag heeft een stabieler criminaliteitspatroon dan Amsterdam en Rotterdam, maar kent zijn eigen uitdagingen. Als politieke hoofdstad trekt de stad demonstraties en protesten. Niet elk protest verloopt vreedzaam. Rellen en vernielingen beïnvloeden het veiligheidsgevoel van omwonenden.
Beide steden kennen wijken met grote sociaaleconomische verschillen. Armoede, werkloosheid en gebrek aan perspectief correleren met criminaliteit en overlast. Bewoners van achterstandswijken voelen zich vaker onveilig, ongeacht de feitelijke cijfers.
Kleinere steden met grote problemen
Eindhoven scoort hoog op criminaliteit per inwoner, ongeveer 80 delicten per 1.000 inwoners. De Brabantse stad kampt met drugsproblematiek en geweld in het uitgaansleven. Weekenden kennen regelmatig vechtpartijen en vernielingen in het centrum.
Groningen laat extreme schommelingen zien tussen maanden. Oktober kende 1.454 delicten, februari slechts 1.004. Deze variatie hangt samen met het studentenleven. Studenten keren terug in september, wat het uitgaansleven en daarmee overlast en criminaliteit laat toenemen.
Tilburg, Breda en Arnhem completeren de top tien. Alle drie kennen ze een mix van vermogenscriminaliteit, geweld en incidentele georganiseerde misdaad. Het veiligheidsgevoel verschilt per wijk, met centrumdelen die onveiliger aanvoelen dan buitenwijken.
Lees de diepgaande analyse op Woongoedgo.nl: de 10 meest criminele steden van 2025.
Wat maakt een stad onveilig aanvoelen?
Zichtbaarheid van criminaliteit weegt zwaar. Een wijkbewoner die dagelijks langs vernielde bushokjes, bekladde muren en rondslingerende spullen loopt, voelt zich onveiliger dan iemand in een nette straat. Fysieke verloedering signaleert dat niemand de boel in de gaten houdt.
Sociale cohesie beschermt. Wijken waar buren elkaar kennen en naar elkaar omkijken voelen veiliger, ook bij gelijke criminaliteitscijfers. Anonimiteit en isolatie verhogen het gevoel van kwetsbaarheid. Mensen voelen zich veiliger wanneer ze weten dat buren opletten.
Mediaberichtgeving beïnvloedt percepties. Incidenten die landelijk nieuws halen versterken het gevoel van onveiligheid, ook als de kans om slachtoffer te worden statistisch verwaarloosbaar blijft. Een enkele steekpartij of schietpartij kan het imago van een hele wijk kleuren.
Veilig of niet?
De meest onveilige steden zijn vaak dezelfde als de meest criminele steden, maar niet altijd om dezelfde redenen. Cijfers vertellen over geregistreerde misdrijven. Gevoel vertelt over dagelijkse ervaringen met overlast, intimidatie en verloedering. Beide zijn waar, beide vragen om aandacht. Veiligheid creëer je niet alleen met politie en handhaving, maar ook met schone straten, sociale binding en perspectief.
